z
- Zadymienie
-
Zadymienie materiału negatywowego ujawnia się po jego wywołaniu następuje wtedy redukcja kryształków halogenków srebra zarówno naświetlonych jak i nienaświetlonych. Zadymieniu powinny zapobiegać substancje opóźniające (antyzadymiające wywoływacza)
- Zdjęcie
-
Zdjęcie fotograficzne (zdjęcie, fotografia) – ogólna nazwa czegoś, co zostało sfotografowane, czyli sam obraz zapisany dowolną techniką fotograficzną.
Fizycznie obraz ten może występować w kilku postaciach – negatyw, slajd (diapozytyw, przezrocze), odbitka fotograficzna a także obraz utrwalony bezpośrednio w postaci cyfrowej. To, co w potocznym języku nazywa się zdjęciem, czyli obraz oglądany na papierze fotograficznym (odbitka), to tylko jedno z zastosowań tego terminu.
Istnieją dwie zasadnicze techniki zapisu fotografii. W przypadku techniki srebrowej (czyli fotografii tradycyjnej) zdjęcie fotograficzne po naświetleniu na filmie przyjmuje postać obrazu utajonego, po czym w procesie wywoływania zmienia się w obraz jawny. W technice cyfrowej podziału takiego nie ma, a obraz przyjmuje od razu postać cyfrową.
- Zegar ciemniowy
-
Zegar ciemniowy – element wyposażenia ciemni fotograficznej służący do precyzyjnej regulacji czasu działania lampy w powiększalniku.
Urządzenie ustawia się zazwyczaj szeregowo pomiędzy źródłem prądu i powiększalnikiem, w miejscu dogodnym do operowania nim, czyli gdzieś na stole obok powiększalnika. Służy nie tylko do wykonywania naświetleń ale również do włączania światła stałego w powiększalniku na czas kadrowania. Niegdyś były to urządzenia elektromechaniczne z mechanizmem zegarowym, obecnie wyłącznie elektroniczne. Z dodatkowych opcji zegar może posiadać pamięć ustawień.
Zegar ciemniowy powinien posiadać konstrukcję odporną na agresywne środowisko chemiczne panujące w ciemni, obudowę ciemną a ewentualny wyświetlacz barwy czerwonej lub bursztynowej dla ochrony materiałów światłoczułych. Wiele zegarów ciemniowych, także współczesnych, nie posiada zresztą w ogóle wyświetlaczy, natomiast cechą charakterystyczną tych urządzeń są pokrętła z klikiem umożliwiające ustawianie zegara na słuch. Zamiast jednego, może do tego celu służyć nawet więcej pokręteł, np. dla ustawiania sekund, ich dziesiątek oraz setek.
- Zenit
-
Zenit (ros. Зенит) – nazwa rosyjskich (a poprzednio radzieckich) aparatów fotograficznych. Konstrukcyjnie Zenit wywodzi się z niemieckiego aparatu dalmierzowego Leica II. Pierwsze wersje aparatu były modyfikacją aparatu Zorkij, w którym zastąpiono górną jego część układem z lustrem i pryzmatem. Mocowanie Leica M39x1 przesunięto do przodu. Zenity są lustrzankami małoobrazkowymi.
Macierzystym zakładem produkującym te aparaty są zakłady w Krasnogorsku w Rosji. Aparat jest produkowany także w uproszczonych wersjach na Białorusi i w niektórych innych zakładach Rosji. Modele produkowane w Krasnogorsku są najbardziej zaawansowane technicznie i według opinii wielu użytkowników najlepsze spośród oferowanych na rynku aparatów tej marki.
- Ziarno
-
Ziarno – wada jawnego (wywołanego) obrazu fotograficznego objawiająca się dostrzegalnymi gołym okiem skupiskami ziaren srebra tworzących obraz. Efekt ziarna jest bardzo dobrze widoczny przy skanowaniu zdjęć fotograficznych w wysokich rozdzielczościach, a także podczas wykonywania z błon fotograficznych dużych powiększeń.
Wielkość ziarna zależna jest od rodzaju i czułości materiału fotograficznego oraz od sposobu jego obróbki. Ziarno jest tym większe, im wyższa jest czułość materiału fotograficznego, gdyż wraz z czułością rosną rozmiary ziaren halogenków srebra. Ziarno błon negatywowych jest mniejsze od ziarna błon diapozytywowych, ale ze względu na sposób jego ułożenia, ziarno negatywu jest znacznie bardziej widoczne. Współczesne materiały fotograficzne cechuje równomierny rozkład kryształków pozwalający na zminimalizowanie efektu ziarna.
Efekt ziarnistości wykorzystywany jest również celowo w fotografii artystycznej.
- Zjawisko Alberta
-
Zjawisko Alberta to zjawisko odwrócenia obrazu negatywowego na pozytywowy na materiale światłoczułym naświetlonym, wypłukanym i ponownie naświetlonym światłem rozproszonym i ponownie wywołanym. Zjawisko to powstaje wskutek odczulającego działania nieusuniętych centrów czułości na ponownie naświetlone
- Zjawisko Claydena
-
Zjawisko Claydena – w fotografii, zjawisko polegające na częściowej inwersji obrazu, czyli otrzymaniu pozytywu zamiast negatywu, po wstępnym bardzo silnym i krótkotrwałym naświetleniu materiału fotograficznego przed właściwym naświetleniem.
- Zjawisko Eberharda
-
Zjawisko Eberharda - zjawisko polegające na silniejszym zaczernianiu się małych fragmentów wywoływanego obrazu fotograficznego w porównaniu z polami dużymi, mimo identycznych warunków ekspozycji i wywoływania. Zjawisko to tłumaczy się dyfuzją świeżego wywoływacza z sąsiedniego pola o słabszym naświetleniu.
Zjawisko zostało odkryte w 1912 przez astrofizyka niem. G. Eberharda.
- Zjawisko Herschela
-
Zjawisko Herschela – zjawisko fizyczne występujące w fotografii, polegające na zaniku obrazu utajonego pod działaniem promieniowania długofalowego (czerwonego i podczerwonego).
Zjawisko to odkrył angielski chemik John Herschel w 1839 roku. Polega ono na niszczeniu przez promieniowanie długofalowe (np. światło o barwie pomarańczowej lub czerwonej) obrazu utajonego. Zjawisko to można zauważyć w ciemni fotograficznej oświetlonej światłem czerwonym. W tych warunkach naświetlona, ale nie wywołana odbitka powoli traci efekt osiągnięty naświetlaniem – z tego powodu odbitki należy wywoływać zaraz po naświetleniu.
Zarodki srebrowe pochłaniają światło, kwanty promieniowania pochłonięte przez zarodki wytrącają elektrony z atomów srebra, które zamieniają się w jony srebrowe. Wyzwolone elektrony zużywają się na wytworzenie nowych zarodków czułości w innych miejscach kryształu. W ten sposób zarodek traci atomy srebra i staje się zbyt mały, aby mógł zapoczątkować działanie wywoływacza. Proces ten nazywamy rozpraszaniem zarodków srebrowych.
- Zjawisko Sabattiera
-
Zjawisko Sabattiera, nazywane też pseudosolaryzacją gdyż wizualnie podobne jest do solaryzacji. Zjawisko to charakteryzuje się częściowym odwróceniem obrazu negatywowego na pozytywowy pod działaniem dodatkowego, równomiernego naświetlenia materiału światłoczułego podczas wywołania. W wyniku pseudosolaryzacji powstaje obraz pozytywowy z nałożonym, słabszym obrazem negatywowym, oba obrazy oddziela jasna linia graniczna zwana ekwidensytą, powstająca w wyniku zjawiska Eberharda.
Pseudosolaryzację odkrył w 1862 r. francuski zoolog Armand Sabattier. Początkowo tłumaczono to zjawisko kopiowaniem się obrazu negatywowego na nie utrwalonej emulsji, jednak należy to tłumaczenie odrzucić, gdyż zjawisko to powstaje również gdy światło pada z odwrotnej strony. Prawdopodobnie główną przyczyną jest odczulenie emulsji przez narastające zarodki srebrowe.
Pseudosolaryzacja wykorzystywana jest do uzyskiwania efektów specjalnych w fotografii artystycznej. Mistrzem w tej dziedzinie był amerykański malarz i fotografik Man Ray.
- Zjawisko Villarda
-
Zjawisko Villarda, jeśli naświetlenie światłem o dużym natężeniu, prowadzące do Zjawiska Claydena, zastąpić wstępnym promieniowaniem rentgenowskim, a pozostałe warunki i doświadczenia pozostawić identyczne, uzyskuje się również efekt pozytywu.
- Zorka
-
Zorkij, zw. także Zorki i Zorka (ros. Зоркий) – radziecki aparat dalmierzowy będący kopią aparatu Leici.
Po drugiej wojnie światowej rosyjskie zakłady optyczne w Krasnogorsku zaczęły produkować aparaty fotograficzne. Od 1946 były produkowane aparaty marki Moskva. Później aparaty marki FED w fabrykach na Ukrainie, ze znakiem Krasnogorskich zakładów optycznych. W końcu wypuszczono nową linię aparatów FED-Zorki. Jednak w 1949 roku wprowadzono zmiany w budowie aparatu. Tak powstała marka Zorki.
- ZPAF
-
Związek Polskich Artystów Fotografików – stowarzyszenie twórczo-zawodowe fotografów. Zadaniem Związku jest zachowanie dotychczasowego dorobku fotografików oraz promocja i rozwój współczesnej fotografii
ZPAF powstał w 1947 jako kontynuacja Fotoklubu Polskiego - organizacji fotografów działającej w okresie międzywojennym. polskiej, ochrona twórców i ich dzieł.
Od 1992 roku ZPAF stowarzyszony jest w World Council of Professional Photographers oraz w Federation of European Photographers.
Statutowym celem działania ZPAF jest:
- Wszechstronny rozwój twórczości fotograficznej, uwzględniający także postęp naukowo-techniczny w zapisie obrazu.
- Współuczestnictwo w kształtowaniu polityki kulturalnej.
- Ochrona swobody wypowiedzi twórczej.
- Kształtowanie zasad etyki zawodowej.
- Ochrona dorobku fotografii polskiej, a także upowszechnianie jej w kraju i zagranicą.
- Inicjowanie systemowych rozwiązań prawnych zapewniających warunki do wykonywania zawodu artysty fotografika w oparciu o status twórcy.
- Zarządzanie i ochrona powierzonych praw autorskich.
- Zabieganie o rozwój mecenatu artystycznego.
Decyzją Ministra Kultury z 29 maja 1995 roku wydano stowarzyszeniu zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów fotograficznych i utworów plastycznych w zakresie rzeźby na następujących polach eksploatacji:[1]
- zwielokrotnienie jakąkolwiek techniką,
- wprowadzenie do obrotu,
- wystawienie,
- najem,
- dzierżawa,
- wprowadzenie do pamięci komputera.
- Zwierciadło optyczne
-
Zwierciadło optyczne, lustro – gładka powierzchnia o nierównościach mniejszych niż długość fali świetlnej. Z tego względu zwierciadło w minimalnym stopniu rozprasza światło, odbijając większą jego część. Dawniej zwierciadła wykonywano poprzez polerowanie metalu, później została opanowana technologia nakładania na taflę szklaną cienkiej warstwy metalicznej (zwykle srebra) metodami chemicznymi. Obecnie lustra produkuje się poprzez próżniowe naparowanie na szkło cienkiej warstwy metalu (najczęściej glinu).
