Korex - Portal fotografii czarno-białej

Wszystko

Exif

Exchangeable Image File Format (Exif) - standard metadanych dla plików z obrazkami, wydany przez Japan Electronics and Information Technology Industries Association.

Standard jest obsługiwany przez większość aparatów cyfrowych, choć często jedynie jego starsze wersje.

Przez wiele programów Exif nie jest obsługiwany lub jest obsługiwany jedynie częściowo. Z tego powodu podczas modyfikacji zdjęcia dochodzi często do sytuacji, w których dane Exif zostają w całości odrzucone albo przestają odpowiadać obrazkowi (np. plik ze zmodyfikowanym obrazkiem nadal zawiera miniaturkę oryginalnej wersji).

Większość użytkowników również nie jest świadoma jego istnienia.

Cechy opisywane w formacie Exif

Metaznaczniki Exif opisują m.in.: - nazwę aparatu, którym wykonano zdjęcie - ustawienia aparatu, takie jak czas naświetlenia, wartość przesłony, czułość matrycy w ISO czy ogniskowa obiektywu oraz położenie aparatu (pionowe/poziome) - datę wykonania zdjęcia oraz przetworzenia na postać cyfrową - informację o prawach autorskich (przeważnie dodawaną w post-processingu, niewiele aparatów dodaje ją automatycznie) - miniaturkę obrazka - rozdzielczość w pikselach - sposób pomiaru światła przez aparat

Wersje

Wersja 2.1 powstała 12 czerwca 1998, a najnowsza wersja 2.2 została wydana w kwietniu 2002.

Fenidon

Fenidon (1-fenylo-3-pirazolidynon) – organiczny związek chemiczny. Jego własności redukujące są stosowane w fotograficznych wywoływaczach negatywowych czarno-białych, gdzie związek ten wspomaga działanie hydrochinonu .

Jest związkiem, który swoją aktywnością przewyższa znacznie działanie metolu, dlatego stosuje się go w niewielkich stężeniach – rzędu 0,2 g na litr roztworu. Wraz z kwasem askorbinowym lub jego pochodnymi jest głównym składnikiem niskotoksycznych wywoływaczy takich jak Xtol firmy Kodak oraz wielu innych o jawnych recepturach.

Ferrotypia

Ferrotypia (z łac. ferrum - żelazo) – technika otrzymywania obrazów fotograficznych.

W technice tej jako nośnik zastosowano płytki żelazne pomalowane na czarno. Do naświetlenia obrazu na płytce żelaznej wykorzystano, tak jak w ambrotypii, światłoczułą powłokę kolodionową.

Filtr

iltry występują w postaci opraw wkręcanych na stosowny gwint na obiektywie, opraw zaciskanych, lub wkładów do specjalnej ramki montowanej na obiektywie (system Cokin). Do filtrów nie zalicza się nasadek zmieniających ogniskową (są to konwertery). Typowe filtry posiadają dwa gwinty – z tyłu zewnętrzny, do mocowania na innym filtrze lub na obiektywie, oraz z przodu, do mocowania kolejnego filtra, osłony przeciwsłonecznej lub zakrywki obiektywu.

Filtry zmniejszają ilość światła wpadającego przez obiektyw (zależnie od swojej gęstości i barwy), co może prowadzić do niedoświetlenia filmu. W związku z tym fotografując z filtrem trzeba odpowiednio zwiększyć czas naświetlenia filmu. Wartość pokazującą o ile należy skorygować ekspozycję (w momencie wykorzystania danego filtra) nazywa się krotnością filtra. Wartość ta jest zazwyczaj podana na krawędzi filtra lub na jego opakowaniu.

Najczęstszym błędem wynikającym z nieprawidłowego użycia filtrów jest używanie kilku filtrów wkręcanych jednocześnie. Efektem takiego błędu jest winietowanie (zasłanianie brzegów kadru). Dlatego też, w celu przeciwdziałania winietowaniu, filtry robi się jak najcieńsze, a w skrajnych przypadkach – dla obiektywów najszerszych, produkowane są specjalne wersje filtrów pozbawione gwintu z przodu (tzw. wersja slim). Błędu tego można uniknąć stosując wiele filtrów w systemie Cokin – ramka, w którą wkłada się te filtry jest zwykle dużo większa niż średnica gwintu i zawiera szczeliny umożliwiające zamontowanie kilku (zwykle trzech) filtrów. Dodatkowo, ramka taka zwiększa możliwości zastosowania filtrów połówkowych.

• barwny do fotografii czarno-białej – filtry w barwach prostych lub czystych, służące do zwiększenia kontrastu wybranych motywów obrazu o wyraźnych barwach, np. filtr czerwony służy do zwiększenia kontrastu zachmurzonego nieba poprzez przyciemnienie niebieskiego nieba przy nienaruszonej bieli chmur, przy małym zachmurzeniu powoduje to miły dla oka kontrast białych chmur i ciemnego nieba, a przy dużym zachmurzeniu – efekt nieba burzowego. Filtry żółte bądź żółto-zielone mogą służyć do rozjaśniania (uwypuklania) roślinności.

• barwny do fotografii barwnej – filtry o dowolnych barwach, mające zmienić kolorystykę zdjęcia w celu korekcji barwnej, lub odwrotnie – w celu nadania odpowiedniego nastroju. Filtry korekcyjne mogą służyć do regulacji temperatury bieli. Do nich należą filtry ocieplające, które służą do obniżania temperatury bieli na zdjęciu – w tym filtry serii 81, służące do usuwania lekkiego niebieskiego odcienia, bądź nadania zdjęciu lekko brązowego koloru oraz filtry serii 85 – mocne filtry służące do robienia zdjęć w świetle świetlówek (zimnym) na filmie skalibrowanym do światła dziennego. Odwrotnie działającymi filtrami są filtry ochładzające – czyli podwyższające temperaturę bieli na zdjęciu – seria 80 (delikatne, usuwające czerwony odcień) i 82 (mocne). Mocniejsze filtry korekcyjne czasem zwane są konwersyjnymi bo pozwalają na konwersję światła z dziennego na zimne oraz odwrotnie, z zimnego na dzienne. Filtry korekcyjne mają głównie (choć niekoniecznie) zastosowanie w fotografii pozytywowej, jako że w przypadku negatywu odcień zdjęcia można zmienić przy wykonywaniu odbitek.

• neutralny – niezmieniający barwy (neutralnie szary) filtr przyciemniający. Fotografom zwykle zależy, żeby tracić jak najmniej światła (stąd walka o jak najjaśniejsze obiektywy), ale zdarzają się sytuacje, kiedy chcą oni zmniejszyć ilość światła wpadającego do obiektywu - np. kiedy potrzebują wydłużyć czas ekspozycji, nie zmieniając przysłony lub gdy zakres przysłon nie wystarczy do uzyskania wystarczająco długiego czasu w danych warunkach oświetleniowych. Rodzaje efektów, do których uzyskania może być wymagany długi czas, to np.: zdjęcia piorunów w czasie burzy, efekt "welonu" – czyli rozmazanych strug wody na zdjęciach wodospadów bądź fontann, smugi świateł jadących samochodów.

• połówkowy – filtr, którego efekt ograniczony jest do połowy jego powierzchni, druga połowa natomiast jest zupełnie przezroczysta. Zwykle przejście między częścią przezroczystą, a częścią efektową jest płynne. Najwygodniejszymi filtrami połówkowymi okazują się filtry systemu Cokin, ponieważ pozwalają na dowolną regulację wielkości powierzchni, na której występuje efekt (można je przesuwać względem mocowania). Filtry na gwint nie dają tej możliwości i granica między obszarem efektu a obszarem bez efektu musi zawsze przebiegać przez środek zdjęcia.

połówkowy neutralny – służy do przyciemnienia połowy (bądź, w przypadku filtrów typu Cokin, części) zdjęcia. Potrzeba taka może zajść wtedy, gdy część obszaru zdjęcia jest wyraźnie jaśniejsza od drugiej – np. przy fotografowaniu zachodu słońca nad morzem, gdy niebo jest zwykle o jedną przysłonę (wartość EV) jaśniejsze niż powierzchnia morza. Dzięki zastosowaniu neutralnego filtru połówkowego można uniknąć prześwietlenia nieba lub niedoświetlenia wody.

połówkowy barwny – służy do uzyskania zmiany barwy na połowie zdjęcia.

• efektowe: 1.gwiazdkowy 2.zwielokrotniający obraz 3.zmiękczający (soft focus) – filtr nadający zdjęciu lekko "senny" nastrój. Powoduje on, że jasne obszary rzucają lekką poświatę na obszary sąsiadujące. W bardzo prymitywny sposób można też taki efekt uzyskać, umieszczając przed obiektywem napiętą pończochę.

• polaryzacyjny – filtr ten pochłania światło o polaryzacji liniowej w wybranym kierunku. Efekt dla fotografii jest taki, że pochłania on światło rozproszone w atmosferze w przypadku fotografowania nieba. Błękit nieba staje się ciemniejszy, a chmury pozostają białe (jest to efekt podobny, choć nie identyczny, jak działanie filtru czerwonego w przypadku fotografii czarno-białej). Pozwala on również na zwiększenie nasycenia barw powierzchni matowych (np. zieleni roślin, bądź kolorów tkanin) w słoneczny dzień. Filtr najmocniej działa, gdy obiektyw skierowany jest pod kątem 90 stopni od kierunku padania światła. Z tym wiąże się również jedna z niedogodności polaryzatora – w przypadku obiektywu szerokokątnego może być widać, że np. pas nieba jest ciemniejszy a reszta powierzchni już nie. Główną wadą polaryzatora jest to, że zabiera on część światła (zwykle około 1-1,5 EV, czyli wymaga od 1 do 1,5 mniejszej przysłony lub dłuższego czasu naświetlania). Filtr polaryzacyjny umożliwia też wyeliminowanie odbić od szyby lub powierzchni wody.

1.liniowy – najprostszy filtr polaryzacyjny. Efekt działania ma taki sam jak polaryzator kołowy, jednak może zakłócać działanie elementów światłoczułych bądź automatykę ostrości w nowoczesnych aparatach.

2.kołowy – bardziej zaawansowany rodzaj polaryzatora. Można go stosować z każdym rodzajem aparatu.

• skylight -pozwala wyeliminować niebieską dominantę powstającą zwykle przy zdjęciach plenerowych w cieniu. Zalecany jest do zdjęć w cieniu przy słonecznej pogodzie i bezchmurnym niebie. Maksimum absorpcji filtra leży w zakresie koloru zielonego. Zastosowanie filtra gwarantuje uzyskanie właściwej równowagi barwnej w każdych warunkach oświetleniowych i neutralny odcień skóry. Pozwala uniknąć dominant barwnych wywołanych na przykład przez liście drzewa. Dzięki swemu lekko różowemu zabarwieniu redukuje przeniebieszczenie powodowane przez światło dzienne i nadaje zdjęciu przyjemny, nieco cieplejszy odcień. Równocześnie odcina promienie ultrafioletowe i zmniejsza zamglenie kadru. Podobnie jak UV, może być na stałe zamocowany na obiektywie jako filtr ochronny.

• UV – filtr zalecany do fotografowania aparatem analogowym na zewnątrz na wysokości powyżej 1500 m n.p.m., gdzie promieniowanie ultrafioletowe jest na tyle duże, że może mieć wpływ na materiał światłoczuły. Dzięki temu, że filtry te praktycznie nie mają widocznego efektu na zdjęciu w normalnych warunkach, w praktyce są one najpopularniejszymi filtrami obiektywowymi, ale w zastosowaniu jako ochrona przedniej soczewki obiektywu przed czynnikami mechanicznymi.

• IR – filtr stosowany do fotografii w zakresie podczerwieni. Standardowe średnice gwintów filtrów fotograficznych to: 49, 52, 55, 58, 62, 67, 72 i 77 mm.

Fotoceramika

Fotoceramika, potocznie nazwana fotografią nagrobkową znana jest od końca XIX w.

Przed umieszczaniem płytek nagrobnych z podobizną zmarłej osoby na nagrobkach, stosowano tę metodę do uwiecznienia znanych postaci na innych przedmiotach. Można spotkać przedmioty z porcelany (talerze, wazy, filiżanki, kufle, fajki) z uwidocznionymi postaciami metodą fotoceramiki. Umieszczano również podobizny na zegarkach (szczególnie kieszonkowych) z fotografią na porcelanowej, czy emaliowanej tarczy. Znane są zegarki z postaciami Matejki, Kościuszki, carów rosyjskich z rodzinami, cesarzy autriackich itp.

Fotografia na porcelanie u swych narodzin wykorzystywała powłokę kolodionową. Najpierw oddzielano cieniutką błonkę wraz ze zdjęciem, następnie nakładano ją na nośnik (w tym przypadku porcelanę lub emalię), a następnie wypalano w piecu przy zachowaniu odpowiedniej temperatury. W chwili obecnej wykonuje się takie prace metodą komputerową.

Fotochromia

Fotochromia - zmiana barwy związku chemicznego pod wpływem naświetlania. Intensywność pojawiającej się barwy uzależniona jest od natężenia padającego światła.

Fotochromia może występować zarówno w ciałach stałych, jak i roztworach. Fotochromia wykorzystywana jest m.in. przy produkcji szkieł fotochromowych.

Fotografia

Fotografia (gr. φως, phōs, D. phōtós – światło; gráphō – piszę, graphein – rysować, pisać; rysowanie za pomocą światła) – zbiór wielu różnych technik, których celem jest zarejestrowanie trwałego, pojedynczego obrazu za pomocą światła. Potoczne znaczenie zakłada wykorzystanie układu optycznego, choć nie jest to konieczne - fotografia otworkowa, rayografia.

Podstawowy podział technik fotograficznych

fotografia tradycyjna pot. analogowa – oparta na chemii światłoczułych związków srebra, która dzieli się na fotografię monochromatyczną i fotografię barwną Materiały fotograficzne produkowane są w postaci klisz ciętych (do aparatów wielkoformatowych - fotografia wielkoformatowa), błon (filmów) perforowanych (do aparatów małoobrazkowych), błon zwojowych najczęściej o szerokości 60mm (do aparatów średnioformatowych). szlachetne techniki fotograficzne - techniki oparte na wykorzystaniu światłoczułości i garbujących właściwości chromianów, a także innych związków światłoczułych np. guma, pigment, bromolej. fotografia cyfrowa – gdzie rejestracja obrazu odbywa się nie na materiale światłoczułym ale na urządzeniu optoelektronicznym zwanym matrycą (np. w układzie CCD, CMOS) zamontowaną w aparacie cyfrowym. Stosowane w aparatach cyfrowych obiektywy i osprzęt są identyczne jak w aparatach do fotografii tradycyjnej, ale występują też zmodyfikowane, zwłaszcza obiektywy. Ze względu na różną konstrukcję matryc, szczególnie wymiarów (z tego też powodu i ich powierzchni), która najczęściej jest mniejsza od wymiaru klatki (klatka inaczej kadr to prostokąt najczęściej o wymiarach 36x24mm w małoobrazkowym aparacie ma tradycyjny film typu 135, lub 60x45, 60x60, 60x70 w przypadku błon zwojowych typu 120,220). Obiektywy z tym samym mocowaniem (bagnetem) w wykonaniu wyłącznie do aparatów cyfrowych małoobrazkowych mają mniejsze pole krycia niż do aparatów tradycyjnych. Czasem producenci podają obie wielkości ogniskowych jedna właściwa do wymiarów matrycy, druga ekwiwalentna do wymiaru kadru małoobrazkowego. Natomiast długość ogniskowej obiektywów, używanych w lustrzankach cyfrowych, mnoży się przez współczynnik oznaczający o ile matryca jest mniejsza od standardowej klatki filmu małoobrazkowego. Aparaty cyfrowe z matrycami w różnych rozmiarach montowane są np. w telefonach komórkowych. Naukowców od zawsze fascynowała zdolność do rejestrowania dokładnych obrazów ruchu, przykładem jest twórczość Eadwearda Muybridge'a.

Fotografia, powstała w XIX wieku, korzystała z wynalazków znanych już wcześniej. Podstawowy instrument do tworzenia obrazu, camera obscura, był stosowany już w starożytnej Grecji.

1556 - Georg Fabricius zauważył, że chlorek srebra zaczernia się pod wpływem promieni słonecznych.

1724 - światłoczułość azotanu srebra zaobserwował Johann Heinrich Schulze.

1725 - w Halle filolog uzyskał pierwsze odwzorowanie obrazu na emulsji światłoczułej sporządzonej z chlorku srebra na podkładzie z białej kredy. Spreparowana odpowiednio kreda posłużyła jako substancja mająca zapewnić w miarę równomierne pokrycie materiału podkładowego emulsją. Za wzór obrazu do odwzorowania użył nieprzeźroczystego materiału, w którym wyciął szablony. Następnie naświetlał emulsję na słońcu przez te szablony. W ten sposób uzyskał pierwszy, acz nie dający się jeszcze utrwalić, obraz fotograficzny.

1826 lub 1827 - powstała pierwsza fotografia stworzona przez Francuza Josepha-Nicéphore'a Niepcego na wypolerowanej płycie metalowej Jako substancję światłoczułą wykorzystał on tzw. asfalt syryjski - związki bitumiczne wytworzone z ropy naftowej. Otrzymane przez niego zdjęcie było jednak bardzo niedoskonałe.

1839 - rok uznawany za właściwą datę wynalezienia fotografii. Francuz Louis Jacques Daguerre zademonstrował Akademii Francuskiej zdjęcie fotograficzne otrzymane na warstewce jodku srebra, powstałej w wyniku działania pary jodu na wypolerowaną płytę miedzianą pokrytą srebrem. Metoda Daguerre’a, zwana od nazwiska twórcy dagerotypią, pozwalała na otrzymanie poprawnego zdjęcia, ale tylko w jednym egzemplarzu, gdyż utworzony na płytce obraz był od razu obrazem pozytywowym. w tym samym czasie nad otrzymywaniem obrazów tworzonych przez światło pracował angielski uczony William Henry Fox Talbot. Naświetlając w ciemni optycznej papier powleczony jodkiem srebra uzyskał on, po wywołaniu kwasem galusowym, obraz negatywowy, w którym jasnym miejscom fotografowanego przedmiotu odpowiadał czarny strąt srebra. Naświetlając z kolei poprzez ten negatyw arkusz papieru pokryty warstewką chlorku srebra, otrzymywał obraz pozytywowy w dowolnej liczbie odbitek.

1839 - J. Herschel wprowadził na określenie procesu opracowanego przez Talbota termin fotografia. Technika fotografii rozwijała się od tego momentu bardzo szybko. Już wkrótce płytki srebrne lub arkusze papieru zastąpiono płytkami szklanymi powleczonymi warstwą światłoczułą. Płytki te preparowano tuż przed wykonaniem zdjęcia, co wymagało przenośnej ciemni fotograficznej, w której można było dokonać tego zabiegu.

1861 - udało się uzyskać pierwszą trwałą fotografię barwną fizykowi Jamesowi Clerkowi Maxwellowi.

1907 - bracia Lumière wprowadzili na rynek pierwsze płyty do fotografii barwnej, Autochrome. Były one wyprodukowane na bazie barwionej skrobi ziemniaczanej.

1935 - wprowadzono do sprzedaży pierwszy współczesny, trójwarstwowy film barwny, Kodachrome. większość współczesnych filmów barwnych, oprócz Kodachrome, wykorzystuje technologię stworzoną dla filmu Agfacolor w 1936.

od 1963 - jest dostępny natychmiastowy materiał kolorowy firmy Polaroid Corporation. Fotografia pojawiła się na ziemiach polskich już w roku 1839, kiedy to Kurier Warszawski wydrukował ogłoszenie firmy FRAGET oferującej aparaty do dagerotypii. Rok później w Poznaniu i w Warszawie pojawiły się ilustrowane broszury poświęcone dagerotypii.

Początek przemysłu fotograficznego na ziemiach polskich to rok 1887, kiedy chemik Piotr Lebiedziński założył w Warszawie fabrykę papierów fotograficznych FOTON. W 1899, również w Warszawie, powstała wytwórnia aparatów fotograficznych i obiektywów FOS.

Rozwój fotografii chemicznej Pierwszą trwałą fotografią był obraz wyprodukowany w 1826 roku przez Josepha-Nicéphore'a Niépce'a, francuskiego wynalazcę. Obraz powstał na wypolerowanej cynkowej płytce pokrytej asfaltem syryjskim. Produkcja tego zdjęcia wymagała ośmiogodzinnej ekspozycji w słoneczny dzień. Bitum twardnieje pod wpływem ekspozycji na światło. Nieutwardzony materiał może być zmyty olejkiem lawendowym, otrzymany w ten sposób negatyw można pokryć farbą litograficzną i odcisnąć na papierze tworząc druk. Później Niépce eksperymentował ze związkami srebra, bazując na odkryciu Johanna Heinrich Schultza z 1724 roku. Odkrycie to polegało na tym, że chlorek srebra zmieszany z kredą ciemnieje po wystawieniu na działanie światła. Joseph-Nicéphore Niépce wraz z Louisem Jacques'em Daguerre'em udoskonalili proces fotochemiczny z udziałem srebra. Niépce umarł w 1833 roku na apopleksje, a swoje notatki zostawił Jacquesowi Daguerre. Nie posiadając naukowego wykształcenia Louis Jacques Daguerre dokonał dwóch zasadniczych okryć. Mianowicie odkrył, że wystawiając najpierw srebro na działanie par jodu przed ekspozycją, a następnie po zrobieniu zdjęcia na opary rtęci, mógł uzyskać obraz utajony. Obraz utajony to inaczej mówiąc negatyw ale jeszcze przed wywołaniem. Utrwala się obraz poprzez kąpiel w roztworze soli kuchennej. 7 stycznia 1839 roku Louis Jacques Daguerre ogłosił, że używając srebra i miedzianej płytki wynalazł proces zwany dagerotypem. Podobny proces jest nadal używany w aparatach Polaroid. Rząd francuski natychmiast wykupił patent i uczynił z niego własność publiczną. 25 stycznia 1839 roku Talbot zaprezentował proces zwany kalotypem. Pokrył on kartkę papieru chlorkiem srebra, żeby uzyskać natychmiastowy negatyw. George Eastman udoskonalił ten proces, który obecnie jest główną technologią wytwarzania filmów fotograficznych. W 1851 roku Frederick Scott Archer wynalazł proces kolodionowy.

Upowszechnienie

Podczas rewolucji przemysłowej dagerotyp stał się popularnym sposobem robienia fotografii portretowej w klasach średnich. Dagerotypista Augustus Washington brał od 50 centów do 10 dolarów za odbitkę. Jednakże odbitki dagerotypowe były bardzo delikatne i nie umożliwiały kopiowania (powielania). Fotografowie naciskali na chemików by Ci udoskonalili proces robienia odbitek na większą skalę i dużo tańszych, co z kolei przywiodło ich do procesu Talbota. Nowoczesny proces fotograficzny powstał w ciągu pierwszych dwudziestu lat poprzez udoskonalanie i ulepszanie znanych wcześniej procesów. W 1884 roku George Eastman wynalazł suchy żel, który nakładał na papier lub film, dzięki temu fotografowie nie musieli nosić fotograficznych płytek i innych ciężkich chemikaliów. W czerwcu 1888 roku aparat Kodak Eastmana wszedł na rynek ze sloganem reklamowym: "You press the button, we do the rest" (Ty naciskasz guzik, my robimy resztę). Rok 1901 był rokiem, kiedy fotografia zaczęła być dostępna dla mas. W XX wieku fotografia rozwinęła się bardzo szybko jako komercyjna usługa.

Film kolorowy

Pierwsza kolorowa fotografia, Maxwell, 1861 Mimo iż fotografia barwna była rozwijana w wieku XIX to jednak początkowe eksperymenty nie zdołały uniknąć blednięcia koloru. Do około lat 70. XIX wieku dostępne emulsje nie były 'wrażliwe' na światło zielone i czerwone. Pierwsze trwałe zdjęcie kolorowe zostało zrobione w 1861 roku przez szkockiego fizyka Jamesa Clerka Maxwella[2]. Kilka nadających się do patentu sposobów produkcji zdjęć zostało wymyślonych w 1862 roku przez dwóch francuskich wynalazców, pracujących oddzielnie - Louisa Ducosa du Hauron oraz Charlesa Crosa.[3] Praktyczne metody na uczulenie halogenków srebra na zielone i później pomarańczowe światło zostały wynalezione 1873 i 1884 roku przez Hermana Vogela. (Pełna czułość filmu na barwę czerwoną nie została odkryta do wczesnych lat XX wieku). W pełni kolorowa płytka zwana autochromem nie została wprowadzona na rynek do roku 1907 roku. W autochromie szklana płytka pokryta była barwną mozaiką mikroskopijnych ziarenek skrobi ziemniaczanej w kolorach czerwonym, zielonym i niebieskim a całość pokryta była emulsją panchromatyczną do fotografii czarno-białej. Podczas ekspozycji światło przenikało przez różnokolorowe ziarenka a po wywołaniu do pozytywu powstawał barwny obraz w naturalnych kolorach. Jedyną wadą była konieczność "długiego" czasu naświetlania płyt autochromowych. Siergiej Prokudin-Gorski wynalazł inny system fotografii kolorowej polegający na trzech oddzielnych monochromatycznych naświetleniach nieruchomych scen poprzez czerwony, zielony i niebieski filtr. Kamera Bermpohla, zaopatrzona w układ filtrów i zwierciadeł półprzepuszczalnych pozwalała za jednoczesne naświetlenie trzech negatywów dla trzech barw podstawowych. Ten system podziału został też zastosowany w kamerach filmowych systemu Technicolor z lat trzydziestych XX w.

Fotografia artystyczna

Fotografia artystyczna (fotografika) - dziedzina sztuki wykorzystująca techniki fotografii jako medium artystyczne.

Najczęściej używanym narzędziem artysty jest aparat fotograficzny. Prace fotograficzne mogą powstawać także bez użycia aparatu fotograficznego, czyli przy zastosowaniu luksografii.

Wśród fotografii artystycznej wyróżniamy takie rodzaje jak:

• fotografia koncepcyjna (ang. conceptual)
• abstrakcyjna i surrealistyczna (ang. Abstract & Surreal)
• nagość artystyczna, akty (ang. artistic nude)
• portretowa różnych typów (ang. portraits) z pominięciem klasycznej fotografii portretowej (ang. classic portraits) zalicza się tutaj portrety typów ang. fashion, expressive, spontaneous, fetish, emotive, fr. glamour etc.
• horror i makabra (ang. horror & macabre)
• humorystyczne (ang. humorous)

Jak w każdej dziedzinie sztuki podział na podkategorie fotografii artystycznej jest trudny i stosunkowo płynny. W najszerszym rozumieniu fotografia artystyczna będzie każdą formą fotografii nieklasycznej i niekomercyjnej, chociaż i ten podział nie jest idealny i może budzić wiele zastrzeżeń. Bardzo często fotografia jest używana jako środek wyrazu przez artystów nie będących fotografikami (sztuka wizualna, sztuka mediów, sztuka internetu)

Fotografia barwna

Fotografia barwna – technika fotograficzna umożliwiająca rejestrowanie barwnych obrazów. Polega na rejestracji zdjęć na negatywie lub pozytywie przedmiotów sfotografowanych wraz z ich kolorem, czyli właściwością wywołującą wrażenia wzrokowe, zależną od długości fal świetlnych odbijanych, przepuszczanych lub emitowanych przez dany przedmiot.

James Clerk Maxwell opracował w 1855 roku podstawy teoretyczne fotografii barwnej i jako pierwszy zaczął eksperymentować z rejestrowaniem barwnych obrazów. W 1861 roku wykonał pierwszą w historii projekcję barwną przedstawiającą błękitną wstążkę. Louis Ducos du Hauron zrobił w 1872 roku barwną fotografię francuskiego miasteczka Angoulême. Zdjęcie Ducos du Hauron uważa się za pierwszą barwną fotografię w historii. W 1907 roku bracia Lumière wynaleźli płyty do zdjęć w barwach naturalnych – autochrom. Trzy lata później Tadeusz Rząca wykonał pierwszą polską fotografię barwną "Kwiaciarki na rynku w Krakowie". Mało znane są w samej Polsce filmy kolorowe pokazujące przedwojenne Wojsko Polskie w 1939 r. oraz dostępne na internetowych stronach magazynu LIFE bogate archiwum kolorowych zdjęć przedstawiających Polskę, Polaków i Niemców w czasie II wojny światowej autorstwa Hugo Jaegera.

stnieją dwie metody rejestracji i odtwarzania obrazów barwnych: addytywna i subtraktywna. W uproszczeniu pierwsza metoda polega na dodawaniu trzech barw podstawowych, prowadzącym do uzyskania bieli, druga na nakładaniu trzech warstw barwnych mogących wytworzyć czerń. Obie metody istnieją równolegle w całej historii techniki fotografii barwnej.

Najwcześniejsze zdjęcia barwne – tylko obiektów nieruchomych – dokonywano zwykłymi aparatami fotograficznymi kolejno przez filtry w barwach podstawowych. Trzy uzyskane negatywy czarno-białe służyły jako materiał do addytywnego druku barwnego. Później powstał aparat fotograficzny Bermpohla z układem półprzezroczystych zwierciadeł dający od razu trzy takie negatywy, co pozwalało już na dokonywanie migawkowych zdjęć obiektów ruchomych.

Na początku XX wieku firma Lumière wprowadziła klisze Autochrom, w których na zwykłej emulsji żelatynowej nałożony był raster, złożony z barwionych na kolory podstawowe ziarenek krochmalu. Po naświetleniu i wywołaniu odwracalnym uzyskiwano dość ciemny diapozytyw w addytywnych barwach naturalnych. Podobna metoda, stosująca szachownicę miniaturowych filtrów pod nazwą Dufaycolor przetrwała do lat pięćdziesiątych XX w.

Przełomem stało się wprowadzenie ok. roku 1936 światłoczułych materiałów diapozytywowych w postaci trójwarstwowych filmów małoobrazkowych Agfy i Kodaka, polegających na subtraktywnej syntezie barw. Fotografia barwna stała się dostępna dla amatorów. W kilka lat później pojawił się barwny materiał światłoczuły, dający negatywy w barwach dopełniających, które można było kopiować na barwnych papierach fotograficznych. Jakość i trwałość takich zdjęć barwnych pozostawiały początkowo wiele do życzenia.

W produkcji filmów przez wiele lat utrzymały się kamery systemu Technicolor, naświetlające przez układ zwierciadeł i filtrów równocześnie trzy taśmy filmowe, z których produkowano kopie filmów do projekcji kinowej. Zasada trójpodziału promieni okazała się tak doskonała, ze nadal stosowana jest w profesjonalnych kamerach telewizyjnych. W cyfrowej fotografii amatorskiej stosowana jest metoda rastrów barwnych, znana już od stu lat.

Fotografia cyfrowa

Fotografia cyfrowa - polega na utrwaleniu obrazu w postaci cyfrowej, a nie, jak w fotografii tradycyjnej, na chemicznym nośniku światłoczułym. Do wykonywania zdjęć, w odróżnieniu od fotografii tradycyjnej (nazywanej czasem, choć niezbyt poprawnie, jako przeciwieństwo cyfrowej, określeniem analogowa), służy sprzęt o odmiennej konstrukcji: cyfrowy aparat fotograficzny.

Aparaty cyfrowe są od roku 2005 częściej kupowane od analogowych i posiadają cechy niespotykane w aparatach tradycyjnych, takie jak nagrywanie krótkich filmów. Inne urządzenia, na przykład telefony komórkowe, posiadają także często wbudowane małe aparaty cyfrowe.

Utrwalenie obrazu w aparatach cyfrowych odbywa się poprzez pomiar jasności poszczególnych pikseli (punktów) matrycy, na którą pada światło poprzez obiektyw. Różnica pomiędzy fotografią cyfrową, a tradycyjną sprowadza się zasadniczo tylko do sposobu utrwalania – zatrzymania obrazu, gdyż cała optyka właściwie nie uległa znacznym modyfikacjom w stosunku do fotografii tradycyjnej. Charakterystyczne w tej technice jest to, że każde zdjęcie posiada dokładnie określoną rozdzielczość obrazu wyrażoną w pikselach (jednostką rozdzielczości aparatu jest megapiksel – Mpx), podczas gdy w fotografii tradycyjnej rozdzielczość jest cechą charakterystyczną błony światłoczułej (wielkości kryształów srebra metalicznego). W obu przypadkach rozdzielczość fotografii limitowana jest zdolnością rozdzielczą obiektywu.

W obu technologiach występuje efekt ziarna (szumów), rosnącego wraz ze zwiększaniem czułości sensora lub filmu. W przypadku matrycy, wynika to z większego wzmocnienia sygnału, które to wzmocnienie wpływa także na szumy. W przypadku klisz fotograficznych o wysokiej czułości, używa się większych i co za tym idzie, bardziej widocznych ziaren bromku srebra.

Fotografia cyfrowa ewoluowała wprost od kamer telewizyjnych, lecz długo trzeba było czekać na jej upowszechnienie ze względu na trudną technologicznie miniaturyzację cyfrowych przetworników optycznych o zadowalającej rozdzielczości.

Dzisiejsze aparaty cyfrowe mają rozdzielczość porównywalną z fotografią tradycyjną (np. kompaktowy Canon G10 ma 15 Mpx; pełnoklatkowe lustrzanki Sony DSLR-A900 - 25 Mpx, Canon EOS-1Ds Mark III 21 Mpx; 6 × 6 Hasselblad H3DII-60 60 Mpx; a 6cm × 17cm Seitz ma 160 Mpx).

Przetworniki optyczne W aparatach cyfrowych występują 2 główne rodzaje przetworników optycznych:

* matryca CCD
* matryca CMOS

W 2002 firma Foveon stworzyła matrycę X3, potrafiącą rejestrować natężenie 3 barw składowych w każdym punkcie matrycy (a nie jak CCD – tylko jednego koloru). Przetworniki tego rodzaju używane są w tej chwili jedynie w produktach firmy Sigma oraz Polaroid (model X530).

Formaty zapisu danych

Ze względu na oszczędność zasobów pamięciowych w aparatach cyfrowych, do zapisu fotografii najczęściej stosuje się format pliku JPEG, który charakteryzuje się kompresją stratną. Oznacza to, że zmniejszenie pliku odbywa się kosztem utraty pewnych szczegółów zdjęcia lub niewielkimi zniekształceniami. Z reguły użytkownik może wybrać, czy zależy mu na silniejszej kompresji (zmieści w pamięci więcej zdjęć) czy lepszej jakości. Droższe aparaty pozwalają także na zapis alternatywny w postaci formatu RAW lub TIFF, co daje większe możliwości manipulacji obrazem. Zdjęcia takie zajmują jednak znacznie więcej miejsca. Format RAW (pojawiający się także pod innymi nazwami, np. w aparatach firmy Nikon jako NEF) zawiera nieprzetworzone dane, pobrane bezpośrednio z sensora aparatu i pozwala na ingerencję w sposób ich przetworzenia już po zrobieniu zdjęcia.

Fotografia otworkowa

Fotografia otworkowa – technika wykonywania zdjęć przy pomocy aparatu typu camera obscura.

Działanie Światło przechodząc przez otworek o małej średnicy tworzy na przeciwległej ścianie obraz, którego jasność będzie proporcjonalna do jasności na zewnątrz oraz wielkości otworka. Jeśli otworek nie jest dostatecznie mały, światło utworzy na matówce koło o wielkości proporcjonalnej do wielkości otworka. Dlatego zwiększanie średnicy otworka zmniejsza ostrość obrazu. Zmniejszanie średnicy otworka poprawia ostrość, ale zmniejsza jasność. Poprawa ostrości jest ograniczona przez falową naturę światła. Gdy otworek ma średnicę porównywalną z długością fali świetlnej, na ekranie pojawia się rozmycie obrazu wywołane interferencją światła, które ulega dyfrakcji na brzegach otworu.

Dobierając odpowiednio rozmiary otworu można uzyskać wewnątrz natężenie światła wystarczające do tego, by naświetlić materiał światłoczuły. Obraz powstający różni się od obrazu uzyskanego przez aparat fotograficzny tym, że jest bardziej miękki (nieostry). Powiększenie kątowe jest stałe dla przedmiotów znajdujących się w dowolnej odległości od kamery, dzięki czemu głębia ostrości w fotografii otworkowej rozciąga się od zera do nieskończoności.

Tworzenie kamery otworkowej Do zbudowania kamery potrzebne jest pudełko lub puszka, czarny materiał do wyłożenia wnętrza pudełka, aby uniknąć wewnętrznych refleksów, oraz folia aluminiowa, w której należy zrobić dziurkę pełniącą funkcję obiektywu. W pudełku trzeba wyciąć otwór, a następnie od środka nakleić zakrywającą go folię aluminiową. Folia umożliwia zrobienie bardzo małego otworu, np. przez nakłucie igłą. Wielkość otworu powinna być w granicach 0,1 mm - 0,3 mm.

Metodę wyliczenia optymalnej średnicy otworu określił Jozef Petzval. Wzór rozwinął Lord Rayleigh i w tej postaci jest stosowany nadal:

    d=1,9sqrt{f lambda}

gdzie d – średnica otworu, f – ogniskowa (odległość od otworu do obrazu), λ - długość fali światła w metrach.

Technika wykonywania fotografii otworkowych Plik:Homemade pinhole camera.JPG Aparat do wykonywania cyfrowych fotografii otworkowych wykonany domową metodą. W centrum aluminiowej foli wykonano nakłucie igłą rzędu 0,2 - 0,3 mm Plik:Pinhole camera, Olympus €520 no.1.JPG Zdjęcie wykonane powyższym aparatem, czas naświetlania 1/2 sekundy

Na tylnej ściance pudełka od wewnątrz instaluje się materiał światłoczuły. Należy to zrobić w ciemni, po czym trzeba zakleić otwór nieprzezroczystym materiałem. Od odległości między fotografowanym przedmiotem a obiektywem, między obiektywem a płaszczyzną obrazu i od wielkości negatywu zależy kąt widzenia, powiększenie (lub pomniejszenie) i perspektywa obrazu. Te same zależności występują w kamerze otworkowej. Im dalej jest negatyw od otworka, tym mniejszy będzie kąt widzenia aparatu i tym większe powiększenie obrazu. Efekt będzie odpowiadał użyciu obiektywu o długiej ogniskowej. I odwrotnie: zbliżając negatyw, zwiększa się kąt widzenia, a obraz będzie mniejszy. Uzyskuje się wówczas efekt obiektywu krótkoogniskowego (szerokokątnego).

Przedmiot fotografowany z daleka będzie wykazywał niewielkie zniekształcenia perspektywy (jak w obiektywie długoogniskowym). Kiedy jednak podejdzie się bliżej (ponieważ obraz przedmiotu w kamerze otworkowej pozostaje ostry niezależnie od odległości, można fotografować niewielkie przedmioty z odległości nawet kilku centymetrów), przerysowania perspektywy staną się naprawdę duże (jak w obiektywie szerokokątnym).

Oddalanie błony światłoczułej od otworu nie jest nieograniczone. Im dalej będzie negatyw, tym mniejsza będzie jasność uzyskanego obrazu. Otwór przepuszcza przez cały czas taką samą ilość światła, jednak jeżeli odsunie się płaszczyznę obrazu na dwukrotnie większą odległość, obraz, który uzyskamy, będzie powiększony dwukrotnie, a światło będzie się rozkładać na czterokrotnie większej powierzchni, wymagając czterokrotnie dłuższej ekspozycji. Jest to praktyczna demonstracja zasady, że natężenie światła jest odwrotnie proporcjonalne do kwadratu odległości od źródła.

Aby zmierzyć natężenie światła, można skorzystać ze światłomierza lub korzystając z tabel ustalić odpowiedni czas naświetlania.

Ciekawe efekty uzyskuje się układając w kamerze materiał światłoczuły nie na płaszczyźnie a na walcu, a otrzymane zdjęcie nakleja się na walec (np. szklankę). Ciekawe efekty można uzyskiwać nadając otworkowi kształt inny niż koło.

Fotografia wielkoformatowa

Fotografia wielkoformatowa - fotografia tzw. aparatami wielkoformatowymi, czyli dającymi obraz w formacie co najmniej 4x5 cala (lub 9x12 cm). Specyficzna konstrukcja aparatów pozwala na sterowanie płaszczyzną ostrości (reguła Scheimpfluga) oraz korygowanie zbieżnych linii przy fotografowaniu architektury.

Fotomontaż

Fotomontaż – obraz fotograficzny otrzymany przez sfotografowanie kompozycji utworzonej z wykorzystaniem odbitek fotograficznych, ilustracji, wydruków, innych obrazów itp., a także różnych przedmiotów. Stosowany m.in. jako plakat, ilustracja prasowa, itp. a nawet jako samodzielne dzieło sztuki.

Fotomontaże dotyczą zarówno fotografii cyfrowej, jak i tradycyjnej. Obecnie najczęściej, z racji na łatwość obsługi i szeroki wachlarz możliwości programów do obróbki grafiki rastrowej, do przygotowywania fotomontaży wykorzystuje się komputery.

Fotomontaże były wykorzystywane do manipulacji faktami. I tak na przykład, KGB usuwało ze zdjęć archiwalnych (metodami ciemni tradycyjnej) wizerunki osób odsuniętych od władzy, co stwarzało wrażenie że takie osoby nigdy nie brały udziału w życiu politycznym.

Fotoreportaż

Fotoreportaż – fotograficzna zaangażowana dokumentacja życia, najczęściej przedstawiająca historie zwykłych ludzi. Stanowi zestaw min. 3 fotografii, ukazujących czas, miejsce, niewyreżyserowane zdarzenia i bohaterów w ich naturalnym środowisku. Powstał w USA jako odpowiedź na zapotrzebowanie utrwalania za pomocą obrazów ludzkich problemów.

Fotoreportaż jest znakiem; ma wywołać u odbiorcy reakcję, działając na jego zmysły i wrażliwość, często szokować, zwracać uwagę. Funkcja podpisu pod tego typu fotografią powinna być ograniczona i odwoływać się do cytatu lub aforyzmu. Twórca zdjęć fotoreporterskich nie aranżuje ich. Fotoreportaż musi oddawać nastrój i dramatyzm ukazywanych wydarzeń.

Za pierwszy fotoreportaż uznaje się cykl zdjęć z wojny krymskiej angielskiego prawnika Rogera Fentona, który opublikował je w Illustrated London News. Jednak według Historii Fotografii Światowej Noemi Rosenblum początkiem reportażu są fotografie z procesu zabójców Lincolna, wykonane przez Alexandra Gardnera, który (w przeciwieństwie do Fentona) żadnego ze zdjęć nie aranżował.

Fotoreportaże mogą być:

• polityczne,
• wojskowe,
• kryminalne,
• sportowe,
• podróżnicze,
• przyrodnicze.

Do grona fotoreporterów nie zalicza się paparazzi.

Fotoreporter

Fotoreporter – fotograf specjalizujący się w robieniu zdjęć fotograficznych bieżących wydarzeń (politycznych, społecznych, kulturalnych, sportowych itd.).

Odbiorcą efektów jego pracy są najczęściej czasopisma oraz portale internetowe, jednak często są nimi organizatorzy wydarzeń, a nawet osoby uwieczniane na tych zdjęciach. Rzadko zdarza się, aby fotoreporterzy działali na własną rękę szukając później zbytu na swoje zdjęcia, najczęściej są oni specjalnie delegowani przez zleceniodawców, którymi mogą być redakcje lub agencje fotograficzne, lub też organizatorzy lub bohaterowie utrwalanych wydarzeń.

Działalność fotoreporterska zaliczana jest do dziennikarstwa. Ponadto najlepsze zdjęcia mogą brać udział w szeregu konkursów fotograficznych lub wystaw tematycznych.