f
- Fotografia
-
Fotografia (gr. φως, phōs, D. phōtós – światło; gráphō – piszę, graphein – rysować, pisać; rysowanie za pomocą światła) – zbiór wielu różnych technik, których celem jest zarejestrowanie trwałego, pojedynczego obrazu za pomocą światła. Potoczne znaczenie zakłada wykorzystanie układu optycznego, choć nie jest to konieczne - fotografia otworkowa, rayografia.
Podstawowy podział technik fotograficznych
fotografia tradycyjna pot. analogowa – oparta na chemii światłoczułych związków srebra, która dzieli się na fotografię monochromatyczną i fotografię barwną Materiały fotograficzne produkowane są w postaci klisz ciętych (do aparatów wielkoformatowych - fotografia wielkoformatowa), błon (filmów) perforowanych (do aparatów małoobrazkowych), błon zwojowych najczęściej o szerokości 60mm (do aparatów średnioformatowych). szlachetne techniki fotograficzne - techniki oparte na wykorzystaniu światłoczułości i garbujących właściwości chromianów, a także innych związków światłoczułych np. guma, pigment, bromolej. fotografia cyfrowa – gdzie rejestracja obrazu odbywa się nie na materiale światłoczułym ale na urządzeniu optoelektronicznym zwanym matrycą (np. w układzie CCD, CMOS) zamontowaną w aparacie cyfrowym. Stosowane w aparatach cyfrowych obiektywy i osprzęt są identyczne jak w aparatach do fotografii tradycyjnej, ale występują też zmodyfikowane, zwłaszcza obiektywy. Ze względu na różną konstrukcję matryc, szczególnie wymiarów (z tego też powodu i ich powierzchni), która najczęściej jest mniejsza od wymiaru klatki (klatka inaczej kadr to prostokąt najczęściej o wymiarach 36x24mm w małoobrazkowym aparacie ma tradycyjny film typu 135, lub 60x45, 60x60, 60x70 w przypadku błon zwojowych typu 120,220). Obiektywy z tym samym mocowaniem (bagnetem) w wykonaniu wyłącznie do aparatów cyfrowych małoobrazkowych mają mniejsze pole krycia niż do aparatów tradycyjnych. Czasem producenci podają obie wielkości ogniskowych jedna właściwa do wymiarów matrycy, druga ekwiwalentna do wymiaru kadru małoobrazkowego. Natomiast długość ogniskowej obiektywów, używanych w lustrzankach cyfrowych, mnoży się przez współczynnik oznaczający o ile matryca jest mniejsza od standardowej klatki filmu małoobrazkowego. Aparaty cyfrowe z matrycami w różnych rozmiarach montowane są np. w telefonach komórkowych. Naukowców od zawsze fascynowała zdolność do rejestrowania dokładnych obrazów ruchu, przykładem jest twórczość Eadwearda Muybridge'a.
Fotografia, powstała w XIX wieku, korzystała z wynalazków znanych już wcześniej. Podstawowy instrument do tworzenia obrazu, camera obscura, był stosowany już w starożytnej Grecji.
1556 - Georg Fabricius zauważył, że chlorek srebra zaczernia się pod wpływem promieni słonecznych.
1724 - światłoczułość azotanu srebra zaobserwował Johann Heinrich Schulze.
1725 - w Halle filolog uzyskał pierwsze odwzorowanie obrazu na emulsji światłoczułej sporządzonej z chlorku srebra na podkładzie z białej kredy. Spreparowana odpowiednio kreda posłużyła jako substancja mająca zapewnić w miarę równomierne pokrycie materiału podkładowego emulsją. Za wzór obrazu do odwzorowania użył nieprzeźroczystego materiału, w którym wyciął szablony. Następnie naświetlał emulsję na słońcu przez te szablony. W ten sposób uzyskał pierwszy, acz nie dający się jeszcze utrwalić, obraz fotograficzny.
1826 lub 1827 - powstała pierwsza fotografia stworzona przez Francuza Josepha-Nicéphore'a Niepcego na wypolerowanej płycie metalowej Jako substancję światłoczułą wykorzystał on tzw. asfalt syryjski - związki bitumiczne wytworzone z ropy naftowej. Otrzymane przez niego zdjęcie było jednak bardzo niedoskonałe.
1839 - rok uznawany za właściwą datę wynalezienia fotografii. Francuz Louis Jacques Daguerre zademonstrował Akademii Francuskiej zdjęcie fotograficzne otrzymane na warstewce jodku srebra, powstałej w wyniku działania pary jodu na wypolerowaną płytę miedzianą pokrytą srebrem. Metoda Daguerre’a, zwana od nazwiska twórcy dagerotypią, pozwalała na otrzymanie poprawnego zdjęcia, ale tylko w jednym egzemplarzu, gdyż utworzony na płytce obraz był od razu obrazem pozytywowym. w tym samym czasie nad otrzymywaniem obrazów tworzonych przez światło pracował angielski uczony William Henry Fox Talbot. Naświetlając w ciemni optycznej papier powleczony jodkiem srebra uzyskał on, po wywołaniu kwasem galusowym, obraz negatywowy, w którym jasnym miejscom fotografowanego przedmiotu odpowiadał czarny strąt srebra. Naświetlając z kolei poprzez ten negatyw arkusz papieru pokryty warstewką chlorku srebra, otrzymywał obraz pozytywowy w dowolnej liczbie odbitek.
1839 - J. Herschel wprowadził na określenie procesu opracowanego przez Talbota termin fotografia. Technika fotografii rozwijała się od tego momentu bardzo szybko. Już wkrótce płytki srebrne lub arkusze papieru zastąpiono płytkami szklanymi powleczonymi warstwą światłoczułą. Płytki te preparowano tuż przed wykonaniem zdjęcia, co wymagało przenośnej ciemni fotograficznej, w której można było dokonać tego zabiegu.
1861 - udało się uzyskać pierwszą trwałą fotografię barwną fizykowi Jamesowi Clerkowi Maxwellowi.
1907 - bracia Lumière wprowadzili na rynek pierwsze płyty do fotografii barwnej, Autochrome. Były one wyprodukowane na bazie barwionej skrobi ziemniaczanej.
1935 - wprowadzono do sprzedaży pierwszy współczesny, trójwarstwowy film barwny, Kodachrome. większość współczesnych filmów barwnych, oprócz Kodachrome, wykorzystuje technologię stworzoną dla filmu Agfacolor w 1936.
od 1963 - jest dostępny natychmiastowy materiał kolorowy firmy Polaroid Corporation. Fotografia pojawiła się na ziemiach polskich już w roku 1839, kiedy to Kurier Warszawski wydrukował ogłoszenie firmy FRAGET oferującej aparaty do dagerotypii. Rok później w Poznaniu i w Warszawie pojawiły się ilustrowane broszury poświęcone dagerotypii.
Początek przemysłu fotograficznego na ziemiach polskich to rok 1887, kiedy chemik Piotr Lebiedziński założył w Warszawie fabrykę papierów fotograficznych FOTON. W 1899, również w Warszawie, powstała wytwórnia aparatów fotograficznych i obiektywów FOS.
Rozwój fotografii chemicznej Pierwszą trwałą fotografią był obraz wyprodukowany w 1826 roku przez Josepha-Nicéphore'a Niépce'a, francuskiego wynalazcę. Obraz powstał na wypolerowanej cynkowej płytce pokrytej asfaltem syryjskim. Produkcja tego zdjęcia wymagała ośmiogodzinnej ekspozycji w słoneczny dzień. Bitum twardnieje pod wpływem ekspozycji na światło. Nieutwardzony materiał może być zmyty olejkiem lawendowym, otrzymany w ten sposób negatyw można pokryć farbą litograficzną i odcisnąć na papierze tworząc druk. Później Niépce eksperymentował ze związkami srebra, bazując na odkryciu Johanna Heinrich Schultza z 1724 roku. Odkrycie to polegało na tym, że chlorek srebra zmieszany z kredą ciemnieje po wystawieniu na działanie światła. Joseph-Nicéphore Niépce wraz z Louisem Jacques'em Daguerre'em udoskonalili proces fotochemiczny z udziałem srebra. Niépce umarł w 1833 roku na apopleksje, a swoje notatki zostawił Jacquesowi Daguerre. Nie posiadając naukowego wykształcenia Louis Jacques Daguerre dokonał dwóch zasadniczych okryć. Mianowicie odkrył, że wystawiając najpierw srebro na działanie par jodu przed ekspozycją, a następnie po zrobieniu zdjęcia na opary rtęci, mógł uzyskać obraz utajony. Obraz utajony to inaczej mówiąc negatyw ale jeszcze przed wywołaniem. Utrwala się obraz poprzez kąpiel w roztworze soli kuchennej. 7 stycznia 1839 roku Louis Jacques Daguerre ogłosił, że używając srebra i miedzianej płytki wynalazł proces zwany dagerotypem. Podobny proces jest nadal używany w aparatach Polaroid. Rząd francuski natychmiast wykupił patent i uczynił z niego własność publiczną. 25 stycznia 1839 roku Talbot zaprezentował proces zwany kalotypem. Pokrył on kartkę papieru chlorkiem srebra, żeby uzyskać natychmiastowy negatyw. George Eastman udoskonalił ten proces, który obecnie jest główną technologią wytwarzania filmów fotograficznych. W 1851 roku Frederick Scott Archer wynalazł proces kolodionowy.
Upowszechnienie
Podczas rewolucji przemysłowej dagerotyp stał się popularnym sposobem robienia fotografii portretowej w klasach średnich. Dagerotypista Augustus Washington brał od 50 centów do 10 dolarów za odbitkę. Jednakże odbitki dagerotypowe były bardzo delikatne i nie umożliwiały kopiowania (powielania). Fotografowie naciskali na chemików by Ci udoskonalili proces robienia odbitek na większą skalę i dużo tańszych, co z kolei przywiodło ich do procesu Talbota. Nowoczesny proces fotograficzny powstał w ciągu pierwszych dwudziestu lat poprzez udoskonalanie i ulepszanie znanych wcześniej procesów. W 1884 roku George Eastman wynalazł suchy żel, który nakładał na papier lub film, dzięki temu fotografowie nie musieli nosić fotograficznych płytek i innych ciężkich chemikaliów. W czerwcu 1888 roku aparat Kodak Eastmana wszedł na rynek ze sloganem reklamowym: "You press the button, we do the rest" (Ty naciskasz guzik, my robimy resztę). Rok 1901 był rokiem, kiedy fotografia zaczęła być dostępna dla mas. W XX wieku fotografia rozwinęła się bardzo szybko jako komercyjna usługa.
Film kolorowy
Pierwsza kolorowa fotografia, Maxwell, 1861 Mimo iż fotografia barwna była rozwijana w wieku XIX to jednak początkowe eksperymenty nie zdołały uniknąć blednięcia koloru. Do około lat 70. XIX wieku dostępne emulsje nie były 'wrażliwe' na światło zielone i czerwone. Pierwsze trwałe zdjęcie kolorowe zostało zrobione w 1861 roku przez szkockiego fizyka Jamesa Clerka Maxwella[2]. Kilka nadających się do patentu sposobów produkcji zdjęć zostało wymyślonych w 1862 roku przez dwóch francuskich wynalazców, pracujących oddzielnie - Louisa Ducosa du Hauron oraz Charlesa Crosa.[3] Praktyczne metody na uczulenie halogenków srebra na zielone i później pomarańczowe światło zostały wynalezione 1873 i 1884 roku przez Hermana Vogela. (Pełna czułość filmu na barwę czerwoną nie została odkryta do wczesnych lat XX wieku). W pełni kolorowa płytka zwana autochromem nie została wprowadzona na rynek do roku 1907 roku. W autochromie szklana płytka pokryta była barwną mozaiką mikroskopijnych ziarenek skrobi ziemniaczanej w kolorach czerwonym, zielonym i niebieskim a całość pokryta była emulsją panchromatyczną do fotografii czarno-białej. Podczas ekspozycji światło przenikało przez różnokolorowe ziarenka a po wywołaniu do pozytywu powstawał barwny obraz w naturalnych kolorach. Jedyną wadą była konieczność "długiego" czasu naświetlania płyt autochromowych. Siergiej Prokudin-Gorski wynalazł inny system fotografii kolorowej polegający na trzech oddzielnych monochromatycznych naświetleniach nieruchomych scen poprzez czerwony, zielony i niebieski filtr. Kamera Bermpohla, zaopatrzona w układ filtrów i zwierciadeł półprzepuszczalnych pozwalała za jednoczesne naświetlenie trzech negatywów dla trzech barw podstawowych. Ten system podziału został też zastosowany w kamerach filmowych systemu Technicolor z lat trzydziestych XX w.
